Për Selver Hrustic, që t’i bashkohej luftës së Rusisë në Ukrainë ai u desh thjesht të mbërrinte në aeroportin Sheremetyevo të Moskës vonë më 4 shtator të vitit të kaluar dhe t’i tregonte policisë për qëllimin e tij.
“E dija tashmë se si shkonte procesi”, tha ai. “Atje i thua policisë në aeroport se dëshiron të bashkohesh me ushtrinë.”
Duke folur për BIRN në një qeli burgu në Ukrainë, 35-vjeçari Hrustic, nga Bosnja dhe Hercegovina, tha se ai u çua në një stacion policie dhe më pas u shëtit nëpër kryeqytetin rus me një automjet civil për të marrë dokumentet që i nevojiteshin – një numër identifikimi personal, një llogari bankare, një përkthim të pasaportës së tij…
“M’u deshën tre ditë”, tha ai, dhe më pas nënshkroi një kontratë paraprake dhe u çua në një strukturë ushtarake në periferi të Moskës, ku shërbimi i inteligjencës ruse, FSB, kreu kontrolle për të. Më 18 shtator, Hrustic nënshkroi kontratën e plotë.
“Dhe që atëherë kam qenë ushtar”, tha ai, i veshur me uniformë ushtarake dhe i ulur në një qeli gri të pajisur me krevate marinari.
Hrustic besohet të jetë i burgosuri i parë boshnjak i luftës i mbajtur në Ukrainë pasi luftoi në anën e forcave ruse.
Megjithatë, udhëtimi i tij filloi shumë kohë para Sheremetyevos.
Kërkojnë rekrutues
Hrustic mendoi për herë të parë të bashkohej me ushtrinë ruse ndërsa priste dokumentet e azilit në Gjermani, duke thënë se procesi i azilit nuk po tregonte shenja përfundimi.
Ai kishte pasur probleme me drogë dhe vepra të dhunshme në Gjermani dhe në vendlindjen e tij, Bosnje, gjë që e mohoi, dhe po kërkonte një fillim të ri; ai gjithashtu tha se shpresonte se, nëse luftonte në Ukrainë, autoritetet ruse do të mund ta ndihmonin me çështjet e tij ligjore në Gjermani.
Hrustic i tha BIRN se për herë të parë shkoi në Moskë në vitin 2022, pas pushtimit të plotë rus të Ukrainës në shkurt të atij viti. Në atë kohë, ai kontaktoi një organizatë të quajtur Kosovo Front, e njohur për rekrutimin e vullnetarëve nga Ballkani.
“Kontaktova disa, por nuk ishin të interesuar – një boshnjak, një mysliman… Ata tashmë kishin një reputacion të keq në media,” tha ai.
Pastaj ai tha se takoi Dejan Beric, një mercenar i njohur serb që lufton në Ukrainë dhe që rregullisht poston përditësime video për mijëra ndjekësit e tij në Telegram dhe YouTube.
“Pashë videot e tij dhe ndërsa prisja azilin në Gjermani, e kontaktova,” tha Hrustic.
“Pashë që procesi i azilit nuk po shkonte askund. Kështu që e kontaktova. Në vitin 2023, ai tha se ishte më mirë që unë të mos vija”, tha Hrustic, duke pretenduar se FSB-ja fillimisht besonte se ai po punonte për NATO-n.
“Ata i dërgojnë njerëzit drejt vdekjes”
Hrustic përshkroi Beric si “konkret”, por tha se ai “nuk premtoi asgjë të veçantë”.
“Ai tha: ‘Gjithçka shkon sipas ligjit, siç përcaktohet nga Ministria e Mbrojtjes.’”
Beric e paralajmëroi, megjithatë, se lufta nuk ishte lojë.
“Ai paralajmëroi veçanërisht se gjatë disa muajve të fundit lufta ishte jashtëzakonisht e rrezikshme,” tha Hrustic.
I kontaktuar përmes profilit të tij në rrjetin rus VKontakte, Beric i tha BIRN: “Një njeri i kapur nënkupton se prej tij prityet gjithçka.”
Hrustic u dërgua në front dhe luftoi pranë qytetit Kupiansk-Vuzlovyi, ku u kap.
“Në fillim, të gjithë mendojnë se është mirë dhe jo e vështirë,” tha ai, “por kur shkojnë në front, situata ndryshon shpejt. Nëntëdhjetë për qind e njerëzve duan të kthehen.”
Oficerët i trajtojnë “keq” ushtarët me kontratë, tha ai.
“Mund të thuash se bëjnë dallim midis ushtarëve me kontratë dhe ushtrisë profesionale; ata nuk i konsiderojnë fare si njerëzit e tyre.”
Sa i përket luftëtarëve nga Ballkani, Hrustic tha se shumica dukeshin se ishin nga Serbia dhe disa nga Bosnja.
“Fola me një komandant serb që ka formacionin e vet atje,” tha ai. “Takova një serb në fushën e stërvitjes, por ai ka qenë në Moskë për shumë vite, atje në Rusi, dhe ka pasaportë ruse, është zyrtarisht rus.”
Sipas të dhënave nga Qendra Shtetërore e Të Burgosurve të Luftës e Ukrainës, rreth 200 burra nga Ballkani luftojnë në krah të Rusisë.
Hrustic tha se ushtria ruse i shikonte ushtarët “si të mos ishin njerëz”.
“Ata dërgojnë njerëzit drejt vdekjes. Dhe nuk kanë aspak mëshirë për këtë,” tha ai.
“Dhe gjithmonë ndjekin të njëjtën logjikë. Nuk e ndryshojnë kurrë planin. Gjithmonë na dërgojnë në të njëjtën rrugë ku dronët na vrasin gjithmonë në të njëjtin vend. Dhe kështu vazhdon për tre muaj. Dhe ata s’duan ta ndryshojnë kurrë planin.”
Vendndodhja e kësaj interviste nuk është specifikuar për shkak të rregullave të shërbimit të burgjeve ukrainase.
