Elisa Spiropali ka qenë për një kohë të gjatë e përkushtuar dhe shumë vokale në mbështetje të Partisë Socialiste në pushtet – veçanërisht të liderit të saj, kryeministrit Edi Rama, të cilin ajo dikur e krahasoi me heroin kombëtar të Shqipërisë, Skënderbeun.
“Në duam Shqipërinë që ëndërroi ky burri këtu, Skënderbeu. Ka vetëm një njeri që mund ta realizojë këtë, ai është Edi Rama,” tha ajo në një tubim në vitin 2019, duke iu referuar Ramës. Për vite me radhë, kjo fjali e ka shoqëruar, pothuajse duke u bërë pjesë e identitetit të saj politik.
Ndërsa Partia Socialiste fitonte zgjedhje pas zgjedhjesh që nga viti 2013, pozicioni i saj mbeti i palëkundur – deri në mars të këtij viti, kur partia u përgatit të votonte për heqjen e imunitetit të ish-zëvendëskryeministres dhe ministres së Infrastrukturës, Belinda Balluku, e cila akuzohet nga prokurorët për ndërhyrje në prokurimet publike.
Çështja u zvarrit për muaj të tërë, pasi SPAK-u i kërkoi parlamentit t’i hiqte imunitetin për të lejuar arrestimin e saj, ndërsa Partia Socialiste refuzoi ta bënte këtë – një vendim që tërhoqi shumë kritika.
Sipas raportimeve, një ditë para votimit parlamentar për imunitetin e Ballukut, Rama mblodhi të gjithë deputetët dhe u urdhëroi të votonin kundër kërkesës së prokurorisë.
Megjithatë, ditën tjetër, Spiropali nuk mori pjesë në votim. Disa ditë më parë, më 26 shkurt, ajo ishte shkarkuar nga posti i Ministres së Jashtme, pa një arsye të qartë.
Këto përplasje u interpretuan gjerësisht si dëshmi e një konflikti të mundshëm brenda partisë. Por, duke qenë se partia zakonisht është hermetike për çështjet e saj të brendshme, askush nuk priste që Spiropali, e njohur si një aleate e afërt e Ramës, të fliste publikisht.
Megjithatë, më 17 prill, Spiropali bëri një postim të gjatë në Facebook, ku shpreh kritika të ashpra ndaj modelit të qeverisjes së Ramës. “Po më këshillojnë të hesht,” shkroi ajo.
Por, vazhdoi: “Vjen koha kur në një moment, institucionet fillojnë të funksionojnë si zgjatime të vullnetit të pak njerëzve. Disa ministri dhe agjenci shtetërore nuk reagojnë më ndaj ligjit dhe detyrës, por ndaj urdhrit.”
“Nuk i përgjigjen procedurës, por klanit. Dhe në këtë pikë, çdo biznes, çdo media, çdo individ e kupton se nuk është më përballë një shteti, por përballë një makinerie të pashpirt që mund të përdoret kundër tij,” vijoi ajo.
Dhjetë ditë më vonë, në një mbledhje të partisë, Rama thuhet se e kërcënoi me përjashtim nga partia për mos pjesëmarrjen në votimin për imunitetin e Ballukut – dhe për postimin e saj në Facebook.
“Ose je me ne, ose kundër nesh,” thuhet se paralajmëroi Rama.
Spiropali iu kundërpërgjigj me një tjetër postim në Facebook.
“Më përjashto,” shkroi ajo.
“Nëse qëndrimi im për mënyrën si po funksionon partia, qeveria, shteti, konsiderohet arsye për përjashtim, atëherë po e them qetë dhe qartë: Më përjashto,” shkroi ajo.
“Nëse në një forcë politike që ka lindur si projekt emancipimi kombëtar, kritika trajtohet si devijim, atëherë problemi është më i thellë se çdo debat. Është krizë kulture politike,” shtoi ajo.
Shumë shqiptarë, përfshirë edhe mbështetës të Partisë Demokratike në opozitë, e mirëpritën kritikën e saj.
Të tjerë shprehin kujdes, duke pritur të shohin nëse kjo kritikë do të materializohet në diçka më shumë, do të intensifikohet apo do të shuhet.
Disa vënë në pikëpyetje kohën e kësaj kritike, duke qenë se ajo po kritikon një model qeverisjeje në të cilin vetë ka kontribuar për më shumë se 10 vjet, për të ndryshuar qëndrim vetëm kur u prek personalisht prej tij.
Megjithatë, një gjë është e qartë: ky konflikt ka nxjerrë në pah mungesën e demokracisë brenda partisë dhe kulturën e heshtjes, ku kritika nuk tolerohet dhe konsiderohet një gabim i rëndë.
Çfarë vjen më pas? Koha do ta tregojë
Fjorela Beleshi, gazetare politike në Tiranë që ka mbuluar qeverinë për më shumë se disa vite, tha se “për herë të parë pas kaq shumë vitesh në Partinë Socialiste ka një situatë konkrete; akuzat që deri tani janë bërë nga opozita po artikulohen publikisht nga një deputete brenda grupit parlamentar të së majtës.
“Deputetja socialiste Elisa Spiropali po kritikon drejtpërdrejt liderin e partisë, Edi Rama, për modelin censurues ndaj mendimit kritik brenda shumicës në pushtet,” tha Beleshi për BIRN.
Megjithatë, Beleshi vuri në pikëpyetje kohën e kësaj kritike dhe faktin që Spiropali po përdor platformat online për ta bërë atë, jo mediat tradicionale.
“Ajo nuk po angazhohet drejtpërdrejt me mediat, nuk po jep intervista për të kritikuar shefin e saj,” vuri në dukje ajo.
Pyetja është nëse deputetë të tjerë socialistë do t’i bashkohen kritikës, pasi në rastin e Spiropalit, Rama ka dërguar një mesazh të qartë se kritika publike nuk tolerohet nga askush që është aktiv në parti.
Spiropali ka studiuar në Kanada dhe Shtetet e Bashkuara dhe iu bashkua Partisë Socialiste në vitin 2009, kur ajo ishte në opozitë. Që atëherë, ajo ka qenë një zë i fortë brenda partisë, shpesh e pranishme në media dhe e angazhuar në debate publike.
Ajo dhe Rama shpesh kanë lavdëruar njëri-tjetrin publikisht. Kjo është arsyeja pse ekspertët thonë se deklaratat e saj të fundit kanë një peshë të tillë në diskursin publik.
Blerjana Bino, eksperte për zhvillimin e shoqërisë civile me bazë në Tiranë, tha: “Pesha e deklaratave të saj lidhet drejtpërdrejt me profilin e saj.”
“Si një figurë që ka qenë në qendër të vendimmarrjes, kritikat e saj nuk perceptohen si të jashtme, por si reflektime nga brenda sistemit, gjë që u jep më shumë vëmendje,” tha Bino për BIRN.
Bino gjithashtu tha se deklaratat e saj nuk duken si reagime spontane, por si një pozicionim i qëllimshëm.
“Duke përdorur postime publike në Facebook, ajo po zgjedh një kanal që i drejtohet drejtpërdrejt publikut, duke e zhvendosur debatin nga brenda partisë në hapësirën publike.”
“Kjo sugjeron se qëllimi nuk është thjesht të ndikojë në vendimmarrjen e brendshme, por të ndërtojë një narrativë më të gjerë mbi mënyrën se si funksionon sistemi,” tha Bino.
Bino dhe të tjerë besojnë se deklaratat e Spiropalit po krijojnë një moment të rëndësishëm dhe të papritur politik – por vetëm koha do të tregojë nëse ky është fillimi i diçkaje më të madhe në politikën shqiptare.
“Është krijuar një moment politik, por mbetet për t’u parë nëse do të ketë një zhvillim politik… që do ta ndryshojë këtë sistem, apo nëse thjesht do të mbetet një zhvendosje e përkohshme e vëmendjes,” tha Bino.
